ผู้ป่วยติดเตียงคือผู้ที่ไม่สามารถลุกหรือเคลื่อนไหวได้เอง ต้องการการดูแลตลอดเวลา เช่น การเปลี่ยนท่า การให้อาหารทางสาย การทำแผล ฯลฯ ศูนย์ดูแลภาครัฐ เช่น สถานชีวาภิบาล หรือศูนย์พัฒนาสวัสดิการสังคมผู้สูงอายุ (ศพส.) มีบทบาทในการรองรับผู้ป่วยติดเตียงโดยเฉพาะในสถานะที่ผู้ป่วยมีทรัพยากรจำกัด

รัฐบาลโดย สปสช. ได้ขับเคลื่อนนโยบายเปิดสถานชีวาภิบาลทั่วประเทศ เพื่อรองรับผู้ป่วยระยะสุดท้าย/ติดเตียง 186 แห่ง (ณ ปีงบประมาณ 2567) ปัจจุบันมีรายชื่อสถานชีวาภิบาล 8 แห่งที่เป็นหน่วยบริการตามมาตรา 3 ของ สปสช. ที่รับผู้ป่วยติดเตียงภายใต้สิทธิบัตรทอง

ศูนย์พัฒนาสวัสดิการสังคมผู้สูงอายุ (ศพส.) / บ้านพักคนชรา

บ้านพักคนชราของรัฐ (ศพส.) มีรวม 12 แห่งทั่วประเทศ ซึ่งให้บริการที่พักอาศัยแก่ผู้สูงอายุแบบเต็มเวลา บางศพส.มีพื้นที่รับผิดชอบรวมถึงนนทบุรี ซึ่งอาจเป็นศูนย์ที่ผู้ป่วยติดเตียงสามารถยื่นคำร้องเข้าอยู่ได้

ศูนย์ที่ให้บริการดูแลผู้ป่วยติดเตียง (ภาครัฐ / ร่วมกับรัฐ)

1. มูลนิธิคามิลเลียน
   • สถานชีวาภิบาล ปราจีนบุรี รายชื่อหนึ่งใน 8 แห่งที่ขึ้นทะเบียนกับ สปสช. รับดูแลผู้ป่วยติดเตียง-ระยะสุดท้าย
2. บ้านแสนรัก เนอร์สซิ่งโฮม (เอกชน / ร่วมรัฐบาล)
   • มีบริการผู้ป่วยติดเตียง พร้อมพยาบาล 24 ชม. และบริการกายภาพบำบัด
   • ราคาเริ่มต้นประมาณ 13,000 บาท/เดือน (ขึ้นอยู่กับลักษณะบริการ) 
3. เดอะซีเนียร์ (The Senior Health Care)
   • มีบริการผู้ป่วยติดเตียง พร้อมพยาบาล 24 ชม. และบริการกายภาพบำบัด 
   • ราคาเริ่มต้นประมาณ 13,000 บาท/เดือน (ขึ้นอยู่กับลักษณะบริการ) 
4. บ้านลลิสา (Baan Lalisa Nursing Home)
   • มีโปรแกรมเฉพาะสำหรับผู้ป่วยติดเตียง ดูแลโดยพยาบาลตลอด 24 ชม. พร้อมการดูแลแบบครบวงจร
5. โรงพยาบาลผู้สูงอายุบางขุนเทียน (สังกัดสำนักการแพทย์ กรุงเทพมหานคร)
   • มีวอร์ดเฉพาะสำหรับดูแลผู้ป่วยที่มีภาวะพึ่งพิง ผู้ป่วยหลังผ่าตัด หรือผู้ป่วยอัมพฤกษ์อัมพาต (Stroke) ที่ต้องการการฟื้นฟูอย่างเข้มข้นก่อนกลับบ้าน
   • เนื่องจากเป็นโรงพยาบาลของรัฐ จึงสามารถเบิกจ่ายตามสิทธิการรักษาพยาบาลได้ (เช่น สิทธิบัตรทอง สิทธิประกันสังคม สิทธิข้าราชการ) สำหรับหอผู้ป่วยสามัญ
6. ศูนย์ฟื้นฟูสุขภาพและดูแลผู้สูงอายุไอแคร์ เวลเนส จ.อุบลราชธานี
7. เอส.ดี.เนอร์สซิ่งโฮม การดูแลผู้สูงอายุหรือผู้มีภาวะพึ่งพิง จ.เชียงใหม่
8. บ้านเตือนใจเนอร์สซิ่งโฮม การดูแลผู้สูงอายุหรือผู้มีภาวะพึ่งพิง จ.ราชบุรี
9. ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุบ้านใกล้รัก การดูแลผู้สูงอายุหรือผู้มีภาวะพึ่งพิง จ.นครปฐม
10. เลิศศิริ เนิร์สซิ่งโฮม ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุหรือผู้มีภาวะพึ่งพิง จ.ประจวบคีรีขันธ์
11. โฮมฮัก เอลเดอร์แคร์ การดูแลผู้สูงอายุหรือผู้มีภาวะพึ่งพิง จ.เชียงราย

บทความแนะนำ: รวมศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ นนทบุรี ที่ได้รับความไว้วางใจ — อัปเดตล่าสุดปี 2026

หมายเหตุ: บางแห่งแม้จะไม่ใช่ศูนย์ภาครัฐแท้ แต่มีความร่วมมือหรือขึ้นทะเบียนกับรัฐ สามารถใช้สิทธิสิทธิบัตรทอง/สวัสดิการร่วมได้

วิธีเข้าระบบ / เงื่อนไขการรับผู้ป่วยติดเตียงภาครัฐ

• คุณสมบัติผู้สมัคร
  • เป็นผู้ป่วยที่ติดเตียง หรือมีภาวะพึ่งพิงสูง
  • อยู่ในระบบประกันสุขภาพ เช่น สิทธิบัตรทอง
  • อาศัยในเขตพื้นที่ของศูนย์ / อยู่ในพื้นที่รับผิดชอบ
• วิธีดำเนินการ
  1. ติดต่อ สปสช. เขต / สายด่วน 1330 เพื่อสอบถามศูนย์ชีวาภิบาลในพื้นที่ 
  2. ขอเอกสารจากโรงพยาบาลส่งต่อ / ใบรับรองแพทย์
  3. ยื่นคำร้องให้ศูนย์ที่สนใจ พร้อมเอกสารรับรอง
  4. รอการประเมินและการจัดลำดับเข้ารับบริการ
• สิทธิประโยชน์ / ค่าใช้จ่าย
  • ศูนย์ชีวาภิบาลที่ขึ้นทะเบียนกับ สปสช. จะรับดูแลผู้ป่วยติดเตียงภายใต้สวัสดิการของรัฐ (บางกรณีไม่มีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติม) 
  • บางศูนย์เอกชนมีอัตราค่าบริการ เช่น บ้านแสนรัก เริ่มต้นที่ ~13,000 บาท/เดือน 
  • รัฐบาลไทยยังไม่มีนโยบายครอบคลุมการดูแลสถาบันผู้สูงอายุโดยตรงในระบบประกันสุขภาพ (UUCS) เนื่องจากต้นทุนสูง

จุดท้าทาย และแนวทางพัฒนาระบบดูแลผู้ป่วยติดเตียง

ระบบปัจจุบัน

• การขาดแคลนบุคลากรผู้เชี่ยวชาญในงานดูแลผู้ป่วยติดเตียง 
• ต้นทุนสูงในการดูแลระยะยาว
• การเข้าถึงศูนย์ที่มีระหว่างพื้นที่เมือง/ชนบท

แนวทางพัฒนาในอนาคต

• ขยายสถานชีวาภิบาลให้ครอบคลุมทุกเขต 
• ส่งเสริมการดูแลที่บ้าน (home-based care) และระบบผู้ดูแลชุมชน (community LTC) 
• พัฒนาการฝึกอบรมผู้ดูแลเฉพาะทางและเพิ่มแรงจูงใจ
• ผสานบริการภาครัฐ + เอกชนให้บริการร่วมกัน

คำแนะนำเมื่อต้องหาศูนย์ดูแลผู้ป่วยติดเตียง

• ตรวจสอบว่า ศูนย์มี การรับรอง / ขึ้นทะเบียนกับรัฐหรือ สปสช.
• ดูว่า มี พยาบาลประจำ / ทีมแพทย์ / บุคลากรเฉพาะทาง
• ดูเงื่อนไขค่าใช้จ่าย รายการบริการที่รวม / ไม่รวม
• สอบถามระยะเวลารอเข้าอยู่ ความสามารถส่งต่อเมื่ออาการเปลี่ยน
• เยี่ยมชมศูนย์ด้วยตัวเอง สังเกตการดูแลจริง

ศูนย์ดูแลผู้ป่วยติดเตียงภาครัฐ/ร่วมรัฐบาล เป็นทางเลือกหนึ่งที่ช่วยลดภาระทางครอบครัว โดยเฉพาะผู้ป่วยที่มีทรัพยากรจำกัด แม้จะมีจำนวนน้อยในปัจจุบัน แต่แนวโน้มการขยายสถานชีวาภิบาลและการพัฒนาระบบดูแลผู้สูงอายุในไทยนั้นกำลังเร่งตัวขึ้น

หากคุณกำลังมองหาศูนย์ดูแลผู้ป่วยติดเตียงในพื้นที่ของคุณ แนะนำให้เริ่มจากติดต่อสำนักงาน สปสช. เขต / โรงพยาบาลส่งต่อเพื่อสอบถามสถานชีวาภิบาลใกล้บ้าน และตรวจสอบคุณสมบัติ จากนั้นเปรียบเทียบศูนย์ที่ต้องการอย่างละเอียด

สุดท้ายอย่าลืมว่าการดูแลใกล้ชิด การตรวจสุขภาพประจำ และการเตรียมแผนสำรอง คือสิ่งที่จะช่วยให้ผู้ป่วยได้รับคุณภาพชีวิตที่ดีที่สุด

รวมศูนย์ดูแลผู้สูงอายุแนะนำทั่วไทย

ข้อมูลอ้างอิง: worldbank, posttoday, ASIAN DEVELOPMENT BANK, กิจการดูแลผู้สูงอายุหรือผู้มีภาวะพึ่งพิง กระทรวงสาธารณสุข, สำนักการแพทย์